کلر استخر چطور به مو و پوست آسیب می‌زند؟ راهکارهای پیشگیری و ترمیم برای شناگران

کلر استخر چطور به مو و پوست آسیب می‌زند؟ راهکارهای پیشگیری و ترمیم برای شناگران

تاریخ انتشار:1405-08-26

نویسنده: تیم تولید محتوای بیوتی میوتی

یک ساعت شنا، یک دوش سریع و بعد موهایی که شبیه نخ شده‌اند و پوستی که کشیده و خارش‌دار است. اگر این حالت برایتان آشناست، مقصر فقط «کلر» نیست؛ ترکیبی از کلر، pH آب، شست‌وشوی دیر و روتین نادرست بعد از استخر است. خبر خوب این است که آسیب قابل کنترل است و لازم نیست برای حفظ مو و پوست، شنا را کنار بگذارید.

در این راهنما می‌خوانید کلر دقیقاً با مو و پوست چه می‌کند، چرا موی رنگ‌شده و دکلره‌شده بیشتر آسیب می‌بیند، چرا بعضی موها در استخر سبز می‌شوند و ۷ اصل مشخص برای محافظت و ترمیم چیست.

پاسخ کوتاه: کلر و pH قلیایی‌تر آب استخر چربی طبیعی مو و پوست را برمی‌دارد و سد محافظ آن‌ها را ضعیف می‌کند. سه کار بیشترین اثر را دارد: دوش قبل از شنا، شست‌وشوی فوری بعد از شنا و آبرسانی منظم.

کلر استخر دقیقاً چه کاری می‌کند؟

کلر استخر چطور به مو و پوست آسیب می‌زند؟ راهکارهای پیشگیری و ترمیم برای شناگران

کلر ماده‌ای ضدعفونی‌کننده و اکسیدکننده است که میکروب‌های آب را از بین می‌برد. مشکل این است که همین قدرت اکسیدکنندگی روی مو و پوست شما هم اثر می‌گذارد؛ هر چه بیشتر در آب بمانید و هر چه دیرتر بشویید، اثرش بیشتر است.

بوی کلر از کجا می‌آید؟

بوی تند «استخر» معمولاً بوی کلر آزاد نیست. وقتی کلر با عرق، چربی پوست و ادرار واکنش می‌دهد، ترکیباتی به نام «کلرآمین» ایجاد می‌شود که هم بو دارد و هم برای چشم، پوست و مجاری تنفسی تحریک‌کننده است. یعنی استخری که بوی تند دارد، لزوماً تمیزتر نیست، بلکه ممکن است کلرآمین بیشتری داشته باشد. به همین دلیل دوش قبل از شنا فقط برای نظافت نیست؛ هم به مو و پوست خودتان کمک می‌کند و هم کیفیت آب را بالا نگه می‌دارد.

نقش pH؛ چرا قلیایی بودن آب مهم است؟

سطح پوست و مو کمی اسیدی است (حدود pH ۴/۵ تا ۶). آب استخر معمولاً در محدوده ۷/۲ تا ۷/۸ نگه داشته می‌شود، یعنی کمی قلیایی. در محیط قلیایی، فلس‌های سطح مو (کوتیکول) باز و بلند می‌شوند و سد محافظ پوست هم ضعیف‌تر می‌شود.

مقایسه تقریبی pH (مقیاس ۰ تا ۱۴)
پوست و مو
حدود ۴/۵ تا ۶
آب استخر
حدود ۷/۲ تا ۷/۸

اعداد تقریبی‌اند و فقط برای نشان دادن اختلاف pH آورده شده‌اند.

آسیب استخر فقط از «کلر» نیست؛ ترکیب کلر، pH قلیایی و ماندن آب روی مو و پوست آن را می‌سازد.

اثر کلر روی مو؛ از خشکی تا سبز شدن

کلر استخر چطور به مو و پوست آسیب می‌زند؟ راهکارهای پیشگیری و ترمیم برای شناگران

سطح هر تار مو با لایه‌ای چربی‌دوست محافظت می‌شود که آب را دفع می‌کند و کوتیکول را صاف نگه می‌دارد. کلر این لایه را اکسید و شسته می‌کند. بعد از آن مو برهنه می‌شود: فلس‌ها بلند می‌شوند، سطح زبر می‌شود، رطوبت راحت‌تر از مو خارج می‌شود و تارها بیشتر گره می‌خورند.

خشکی و زبری

با از بین رفتن چربی سطحی، مو نرمی و انعطاف خود را از دست می‌دهد و حالت کاهی پیدا می‌کند.

شکنندگی و موخوره

اکسیداسیون مکرر ساختار پروتئینی مو را ضعیف می‌کند و باعث شکستن و دوشاخه شدن انتهای مو می‌شود. درباره‌اش در بهترین روش خلاصی از موخوره بخوانید.

وز و گره

کوتیکول باز شده تارها را به هم می‌چسباند و شانه کردن مو بعد از استخر سخت می‌شود.

آیا می‌دانستید؟ سبز شدن مو معمولاً کار کلر نیست
رنگ سبز بیشتر به رسوب مس برمی‌گردد که از لوله‌ها یا مواد ضدجلبک وارد آب می‌شود. کلر این فلز را اکسید می‌کند و آن را روی موی متخلخل می‌نشاند؛ به همین دلیل موهای روشن، دکلره‌شده و آسیب‌دیده زودتر سبز می‌شوند. اگر رنگ را دیدید، قبل از هر کاری مو را با شامپوی پاک‌کننده بشویید و رنگ مو نزنید.

کدام موها بیشتر در خطرند؟

همه موها یک‌جور آسیب نمی‌بینند. هر چه مو «متخلخل‌تر» باشد، آب و مواد شیمیایی راحت‌تر وارد آن می‌شوند و آسیب بیشتر است:

نوع مو سطح ریسک دلیل توصیه
دکلره‌شده بالا کوتیکول آسیب‌دیده و بسیار متخلخل است پوشش کامل با کلاه و ترمیم عمیق
رنگ‌شده متوسط تا بالا رنگ زودتر کم‌رنگ می‌شود و مو آسیب‌پذیرتر است شست‌وشوی فوری و شامپوی ملایم
فر و مجعد متوسط چربی طبیعی دیرتر در طول مو پخش می‌شود و خشک‌تر است آبرسانی عمیق و لیو-این
نازک و صاف پایین تا متوسط کمتر خشک می‌شود ولی رسوب کلر آن را سنگین می‌کند شامپوی پاک‌کننده به‌صورت دوره‌ای

اثر کلر روی پوست، ناخن و چشم

کلر استخر چطور به مو و پوست آسیب می‌زند؟ راهکارهای پیشگیری و ترمیم برای شناگران

لایه بیرونی پوست مثل دیواری است که چربی‌ها مانند ملات آن را کنار هم نگه می‌دارند. کلر این چربی‌ها را می‌شوید و آب راحت‌تر از پوست تبخیر می‌شود. نتیجه، پوستی خشک، کشیده و گاهی خارش‌دار است.

پوست

خشکی، پوسته‌پوسته شدن، قرمزی و در افراد مستعد تشدید اگزما. اگر پوست حساس دارید، پیش از شنای مداوم از پزشک پوست نظر بگیرید.

ناخن

ناخن در آب نرم و متورم می‌شود و بعد خشک و شکننده می‌شود. این چرخه ماندگاری ژلیش را هم کم می‌کند؛ دلایل پوسته شدن لاک ژلی و راه‌های تقویت ناخن را ببینید.

چشم و دور چشم

کلرآمین‌ها سطح چشم را تحریک می‌کنند و قرمزی و سوزش ایجاد می‌شود. پوست دور چشم هم نازک است؛ مراقبت از پوست دور چشم را بخوانید.

هشدار تنفسی: کلرآمین‌ها می‌توانند مجاری تنفسی را هم تحریک کنند. اگر آسم یا حساسیت تنفسی دارید یا در استخر سرپوشیده با تهویه ضعیف سرفه و تنگی نفس دارید، موضوع را با پزشک در میان بگذارید.

اگر نمی‌دانید چرا پوست بعد از شنا بیشتر از قبل کشیده می‌شود، صابون باعث خشکی پوست می‌شود؟ را بخوانید. شستن با صابون قوی بعد از کلر، آسیب را دوبرابر می‌کند.

۷ اصل محافظت قبل و حین شنا

کلر استخر چطور به مو و پوست آسیب می‌زند؟ راهکارهای پیشگیری و ترمیم برای شناگران

این هفت اصل، به ترتیب اهمیت و سادگی، بیشترین تأثیر را دارند:

۱
دوش قبل از ورود: با آب تمیز و بدون شامپوی قوی. هم چربی و آلودگی را کم می‌کنید (کلرآمین کمتر)، هم پوست و مو را قبل از شنا خیس می‌کنید.
۲
مو را قبلاً خیس کنید: موی خیس مثل اسفنجی است که از قبل آب برداشته؛ جذب آب کلردار در آن کمتر می‌شود. این توصیه رایج متخصصان مو است.
۳
لایه محافظ نازک: کمی لیو-این یا روغن سبک (مثل نارگیل) روی مو لایه‌ای می‌سازد که تماس مستقیم را کمتر می‌کند. مقدار کم کافی است؛ بیش از حد، مو را چرب و سنگین می‌کند. درباره روغن‌ها بخوانید: ماسک روغن نارگیل.
۴
کلاه شنا (ترجیحاً سیلیکونی): تماس مو با آب را کم می‌کند ولی صددرصد ضدآب نیست. اگر به لاتکس حساسیت دارید، سیلیکون انتخاب کنید و کلاه را خیلی محکم نبندید تا ریشه مو کشیده نشود.
۵
عینک شنا: هم از چشم محافظت می‌کند و هم جای فشار و تحریک اطراف چشم را کمتر می‌کند. اگر لنز تماسی دارید، درباره شنا با لنز از چشم‌پزشک بپرسید.
۶
ضدآفتاب در استخر روباز: آب، نور را بازتاب می‌دهد و آفتاب‌سوختگی را بیشتر می‌کند. «ضدآب» به معنای «بدون نیاز به تجدید» نیست؛ بعد از شنا دوباره بزنید. ضدآفتاب فیزیکی یا شیمیایی؟ و تفاوت SPF و PA را ببینید.
۷
زمان ماندن در آب را مدیریت کنید: اثر کلر تجمعی است. اگر مو یا پوست حساس دارید، تعداد جلسات و مدت آن را با توان بدنی و وضعیت پوست تنظیم کنید و بعد از هر جلسه مراقبت را رها نکنید.
کیف استخر؛ چک‌لیست
  • ☐ کلاه سیلیکونی و عینک
  • ☐ شامپوی ملایم (ترجیحاً بدون سولفات) و نرم‌کننده کوچک
  • ☐ لیو-این یا روغن سبک برای مو
  • ☐ مرطوب‌کننده و ضدآفتاب (برای استخر روباز)
  • ☐ شانه دندانه‌درشت و حوله میکروفایبر
  • ☐ آب برای نوشیدن

روتین بعد از شنا؛ قدم به قدم

کلر استخر چطور به مو و پوست آسیب می‌زند؟ راهکارهای پیشگیری و ترمیم برای شناگران

اگر وقت ندارید فقط یک کار انجام دهید، همین روتین را انتخاب کنید. چرا؟ چون آب کلردار اگر روی مو و پوست خشک شود، مواد باقی‌مانده غلیظ‌تر می‌شوند و اثر آسیب بیشتر می‌شود.

دقیقه ۰ تا ۵ | آبکشی فوری

تا جای ممکن زود زیر دوش بروید و مو و بدن را با آب ولرم آبکشی کنید. آب خیلی داغ پوست و مو را بیشتر خشک می‌کند.

دقیقه ۵ تا ۱۵ | شستن ملایم

برای مو از شامپوی ملایم استفاده کنید؛ شامپوی بدون سولفات گزینه خوبی است. برای بدن، شوینده نرم و مناسب پوست، نه صابون قوی.

دقیقه ۱۵ تا ۲۰ | نرم‌کننده و آبرسانی مو

نرم‌کننده را روی میانه و انتهای مو بمالید و چند دقیقه نگه دارید. شانه زدن را با شانه دندانه‌درشت و از انتها شروع کنید.

در چند دقیقه بعد از دوش | مرطوب‌کننده

وقتی پوست هنوز کمی مرطوب است، مرطوب‌کننده بزنید تا رطوبت را حبس کند. نحوه‌اش را در نحوه استفاده از کرم آبرسان و چرا بعد از حمام روتین پوستی لازم است ببینید.

جایگزین نیست: شامپو خشک شست‌وشوی بعد از استخر را عوض نمی‌کند، چون کلر را از مو برنمی‌دارد. فرق آن‌ها را در شامپو خشک یا شامپوی معمولی؟ بخوانید.

ترمیم آسیب؛ ماسک، پاک‌سازی و تغذیه

کلر استخر چطور به مو و پوست آسیب می‌زند؟ راهکارهای پیشگیری و ترمیم برای شناگران

اگر آسیب شروع شده، سه لایه مراقبت دارید: برداشتن رسوب، آبرسانی عمیق و تقویت از داخل.

۱. پاک‌سازی رسوب (Clarify)

شامپوهای پاک‌کننده یا کیلیت‌کننده می‌توانند رسوب مواد معدنی و کلر را از مو بردارند. برای شناگران منظم معمولاً هفته‌ای یک بار تا دو هفته یک بار کافی است و برای کم‌شنا ماهی یک بار. زیاده‌روی مو را خشک می‌کند؛ بعد از آن حتماً ماسک بزنید و دستور روی برچسب را رعایت کنید.

۲. ماسک و آبرسانی عمیق

یک راهنمای تقریبی: اگر مو بعد از شنا زبر، خشک و کاهی است، به آبرسانی بیشتر نیاز دارد. اگر نرم و کش‌دار ولی بی‌حالت و بدون استحکام است، معمولاً به محصول پروتئینی هم نیاز دارد. بهترین کار این است که متناوب استفاده کنید و واکنش مو را ببینید.

ماده یا محصول کار اصلی برای چه مویی؟
روغن نارگیل کاهش اتلاف پروتئین و نرم‌کنندگی موی خشک و ضخیم. دستور ماسک
روغن زیتون نرمی و براقی موی خشک و وز. ماسک روغن زیتون
روغن بادام تغذیه و ملایم‌سازی موی متوسط. روغن بادام برای مو
آلوئه‌ورا آرام‌کنندگی و رطوبت‌رسانی پوست سر حساس و پوست خسته. ماسک آلوئه‌ورا

برای پوست بدن و صورت هم می‌توانید از موادی مثل اسکوالین کمک بگیرید که رطوبت را حبس می‌کند؛ اسکوالین چیست و چطور استفاده می‌شود؟ را بخوانید. ماساژ ملایم پوست سر هم به آسایش و پخش بهتر محصول کمک می‌کند: تکنیک‌های ماساژ سر.

۳. تغذیه و سبک زندگی

مو و پوست از داخل هم ترمیم می‌شوند. پروتئین کافی، آب، چربی‌های مفید و ویتامین‌های گروه B در کیفیت مو نقش دارند؛ رژیم غذایی سالم برای سلامت موها را ببینید. و اگر بعد از ورزش و استخر پوست‌تان مستعد جوش و حساسیت است، مراقبت از پوست بعد از ورزش را از دست ندهید.

موهای خاص؛ رنگ‌شده، کراتینه، فر و اکستنشن

رنگ‌شده و دکلره‌شده

متخلخل‌ترین نوع مو است. قبل از شنا حتماً کلاه و مو را مرطوب کنید، بعد از آن ترمیم عمیق انجام دهید. مراقبت از موهای دکلره‌شده، چرا آبرسانی مهم است و مراقبت قبل و بعد از دکلره را بخوانید.

کراتین و بوتاکس مو

این درمان‌ها معمولاً شست‌وشوی اول و رعایت دستور سالن را می‌خواهند و کلر می‌تواند ماندگاری آن‌ها را کم کند. قبل از شنا با آرایشگر خود هماهنگ کنید. کراتین مو چیست؟ و بوتاکس مو یا کراتین؟ را ببینید.

موی فر

موی فر خشک‌تر است و گره‌پذیرتر، پس لیو-این بیشتری لازم دارد. مراقبت از موهای فر را مرور کنید.

اکستنشن مو

اکستنشن چربی طبیعی پوست سر را دریافت نمی‌کند و در برابر کلر آسیب‌پذیر است. بهتر است با کلاه و پیش‌مراقبت شنا کنید: چرا موهای اکستنشن خشک و وز هستند؟

اگر در فصل‌های مختلف سال شنا می‌کنید، شرایط هوا هم مهم است؛ مراقبت از مو در فصل‌های مختلف را ببینید.

اشتباهات رایج شناگران

✕
رفتن به استخر با موی خشک: مو آب کلردار را بیشتر جذب می‌کند.
✕
خشک شدن مو بدون آبکشی: مواد باقی‌مانده غلیظ می‌شوند و اثرشان بیشتر می‌شود.
✕
استفاده از آب خیلی داغ: پوست و مو را بیشتر خشک می‌کند.
✕
شامپوی قوی یا صابون هر بار: سد محافظ را که کلر ضعیف کرده بیشتر آسیب می‌زند.
✕
رنگ کردن مو بلافاصله بعد از سبز شدن: ابتدا رسوب مس را بردارید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟ اگر بعد از شنا راش پوستی، خارش شدید، تاول، قرمزی ماندگار یا ریزش مو بیش از معمول دارید، یا چشم‌تان درد و ترشح دارد، منتظر نمانید و با پزشک مشورت کنید. این مقاله جایگزین توصیه پزشکی نیست.

سوالات متداول

آیا کلاه شنا کاملاً از مو محافظت می‌کند؟
نه کاملاً. تماس را کم می‌کند ولی مقداری آب وارد می‌شود. بهتر است کلاه را همراه مرطوب کردن مو و شست‌وشوی بعد از شنا استفاده کنید.
هر چند وقت یک‌بار باید شامپوی پاک‌کننده بزنم؟
برای شناگران منظم معمولاً هفته‌ای یک بار تا دو هفته یک بار و برای کم‌شنا ماهی یک بار. بعد از آن حتماً ماسک بزنید.
چرا موهای روشن در استخر سبز می‌شوند؟
معمولاً به‌دلیل رسوب مس موجود در آب است که روی موی متخلخل می‌نشیند. شامپوی پاک‌کننده کمک می‌کند.
آیا آبکشی با آب ساده بعد از استخر کافی است؟
اگر وقت ندارید، آبکشی فوری از هیچ کاری بهتر است، ولی برای حذف کامل مواد باید شامپو ملایم و نرم‌کننده هم بزنید.
آیا کلر باعث ریزش مو می‌شود؟
کلر بیشتر باعث شکنندگی و شکستن مو می‌شود تا ریزش از ریشه. اگر ریزش ریشه‌ای دارید، علت را باید پزشکی بررسی کرد.

جمع‌بندی

کلر و pH قلیایی استخر، سد محافظ مو و پوست را ضعیف می‌کنند، ولی با چند عادت ساده می‌توان آسیب را کم کرد: دوش قبل از شنا، خیس کردن مو، کلاه و عینک، شست‌وشوی فوری، نرم‌کننده و مرطوب‌کننده. برای موهای رنگ‌شده، دکلره‌شده و درمان‌شده توجه بیشتر لازم است. اگر علائم غیرعادی پوستی، چشمی یا تنفسی دیدید، حتماً با پزشک مشورت کنید.

نیاز به مشاوره و ترمیم تخصصی مو دارید؟
سالن‌های تخصصی مو را مقایسه کنید و نوبت خود را رزرو کنید. مشاهده خدمات تخصصی مو | سالن زیبایی نزدیک من
* فیلد های ستاره دار الزامی هستند